Omzendbrief betreffende de onderbouwing toetsingswaarden voor het gebruik van PFAS-houdende bodemmaterialen.

De omzendbrief is tot stand gekomen omdat de gehele sector vragende partij was voor een duidelijk kader. PFAS is tot op heden immers nog steeds een niet-genormeerde parameter waarvoor erkende bodemsaneringsdeskundigen zelf een toetsingskader dienen uit te werken zodat gebruik geen bijkomende verontreiniging van het grondwater en geen bijkomend risico door mogelijke blootstelling veroorzaakt.

Het doel van de omzendbrief is om de sector toetsingswaardes voor PFAS aan te reiken zodat meer uniformiteit in de onderzoeken bekomen wordt.

Binnen twee jaar na de bekendmaking zal deze omzendbrief worden geëvalueerd.

De omzendbrief stelt volgend richtinggevend toetsingskader voor:

Richtinggevende toetsingswaarde voor vrij gebruik als bodem

In de omzendbrief worden 2 verschillende richtinggevende toetsingswaarden voor vrij gebruik voorgesteld: voor vrij hergebruik in bestemmingstypes I en II en in drinkwaterwingebieden & beschermingszones type I-III gelden strengere toetsingswaarden dan in bestemmingstypes III t.e.m. V:

Studie Ontvangende Grond

Indien de richtinggevende toetsingswaarden voor vrij gebruik overschreden wordt, is gebruik als bodem volgens de Omzendbrief mogelijk mits de opmaak van een studie ontvangende grond op voorwaarde dat een uitloogtest voor PFAS werd uitgevoerd waaruit blijkt dat het eluaat voldoet aan de parameterwaardes PFAS voor drinkwater.

Richtinggevend wordt gesteld dat aan alle cumulatieve voorwaarden voor een studie ontvangende grond voldaan moet zijn:

• de concentraties liggen onder 80% richtinggevende toetsingswaarde bodemsanering van het bestemmingstype van het ontvangend terrein;

• de concentraties bedragen maximum de richtinggevende toetsingswaarde bodemsanering bestemmingstype III.
   

Daarnaast worden enkele bijkomende grenzen geadviseerd:

• elke individuele PFAS moet onder 25 µg/kg (*) gelegen zijn;
• de som van alle PFAS samen bedraagt maximum 250 µg/kg (*).

(*) Deze normwaarden (vanuit de POP-verordering) worden uitgedrukt in mg/kg (fresh weight) terwijl de normwaarden in Vlarebo uitgedrukt worden als mg/kg droge stof. Om de waarden vergelijkbaar te maken moeten voor een gravimetrisch vochtgehalte van 0,13 kg water/kg fw de opgelegde concentraties in de POP-verordening gedeeld worden door 0,87.

Gebruik binnen de kadastrale werkzone

Gebruik binnen de afgebakende kadastrale werkzone is mogelijk mits een correcte afbakening van de kadastrale werkzone conform de vigerende code van goede praktijk: de afbakening van de kadastrale werkzone zorgt ervoor dat er door het gebruik van de vrijgekomen bodemmaterialen geen bijkomende risico’s ontstaan voor

• Mens (blootstelling);
• Milieu (grondwater).
   

Hergebruik in drinkwaterwingebied of beschermingszone type I-III is niet aangewezen indien het eluaat van de uitloogtest de parameterwaardes PFAS voor drinkwater overschrijdt.

Gebruik als bouwkundig bodemgebruik/vormvast product

Voor gebruik als bouwkundig bodemgebruik worden eveneens 2 verschillende richtinggevende toetsingswaarden voorgesteld: voor gebruik in ondergrondse infiltratievoorzieningen (ongeacht het bestemmingstype) en gebruik in drinkwaterwingebieden & beschermingszones type I-III gelden strengere toetsingswaarden:

(*) Bij overschrijding van de waarden is gebruik als bouwkundig bodemgebruik / vormvast product toch nog mogelijk mits:

• een uitloogtest voor PFAS werd uitgevoerd waaruit blijkt dat het eluaat voldoet aan de parameterwaardes PFAS voor drinkwater;
• elke individuele PFAS onder 25 µg/kg (*) gelegen is;
• de som van alle PFAS samen maximum 250 µg/kg (*) bedraagt.

(*) Deze normwaarden (vanuit de POP-verordering) worden uitgedrukt in mg/kg (fresh weight) terwijl de normwaarden in Vlarebo uitgedrukt worden als mg/kg droge stof. Om de waarden vergelijkbaar te maken moeten voor een gravimetrisch vochtgehalte van 0,13 kg water/kg fw de opgelegde concentraties in de POP-verordening gedeeld worden door 0,87.

Gebruik als bodem in een groeve of graverij

De omzendbrief maakt een onderscheid tussen gebruik in zogenaamde “geïsoleerde” groeves en in “niet-geïsoleerde” groeves.

Onder een “geïsoleerde” groeve verstaat men:

• groeves waarvan het water in de groeve/graverij niet in rechtstreeks contact staat met een ander oppervlaktewater;
• groeves waarvan het water in de groeve/graverij door de aanwezigheid van een slechtdoorlatende laag hydraulisch gescheiden is van het grondwater.

De omzendbrief kan op de OVAM-website geraadpleegd worden.

Correctie 17/09/2025: de uiterste limieten ikv SOG en BBG/VVP worden uitgedrukt in µg/kg (fresh weight) en moeten omgerekend worden naar µg/kg ds.